Projectplan ZINTUIGENTUIN VOOR EN MET OUDEREN

Groen doet goed, dat is inmiddels algemeen bekend en wetenschappelijk onomstotelijk aangetoond. Buiten in het groen zijn is goed voor lichaam en ziel, voor de gezondheid en stimuleert ieders creativiteit. Stichting ZaaiGoed heeft in Haarlem Noord bij buurttuin Delfts Groen een Zintuigentuin aangelegd met planten, kruiden en bloemen die door het groeiseizoen het oog, de neus, tast en smaak van de ouderen, de begeleiders en bezoekers ‘prikkelen’. Tijdens het zien- ruiken-voelen- proeven worden herinneringen opgeroepen en nieuwe contacten en verhalen gevoed! Dat wordt versterkt en komt smaakvol bij elkaar in: 1) en jaarrond creatief activiteiten programma (buiten en binnen), 2) een kunstspecial ‘Zintuigentuin TheeCeremonie’ en 3) een maatwerk Zintuigenproject voor ouderen met visuele beperking. Dit door Stichting ZaaiGoed opgestelde projectplan gaat achtereenvolgens in op het waarom, wat, hoe, en voor en met wie van de Zintuigentuin.VERSTERKING PLATFORMFUNCTIE

De Zintuigentuin is een vervolg op het succesvolle programma ‘Groen doet Goed’, waarin stichting ZaaiGoed de afgelopen 3 jaar heeft samengewerkt met ouderen uit Krommenie van zorgorganisatie Evean, Zorggroep Reinalda Haarlem, Magenta Zorg Schoorl en Villa Westervenne Heiloo. Groen doet Goed is een reeks van buitenactiviteiten, gevolgd door een creatieve (binnen)activiteit naar aanleiding van de door de deelnemende ouderen in de natuur en tuinen opgedane inspiratie en het verzamelde materiaal. Groen doet Goed heeft een vervolg gekregen en vaste plek in de vorm van de Zintuigentuin in Haarlem Noord. Hier wordt gewerkt met ouderen uit diverse zorginstellingen waaronder SHDH en Zorggroep Reinalda, allen in Haarlem. Voor de algemene creatieve activiteiten op de Zintuigentuin staat een team creatieven klaar, met ruime ervaring als begeleider van ouderen al dan niet met dementie (1). De landelijk bekende, Haarlemse, keramiste Liselore Halink draagt zorg voor de invulling en participatieve uitvoering van het kunstproject Zintuigentuin TheeCeremonie (2). Carla van der Weide, zelf sterk visueel beperkt en een ervaren activiteitenbegeleider voor ouderen met dementie, geeft vanuit stichting ZaaiGoed invulling aan het maatwerk project VOELEN, RUIKEN, PROEVEN EN……..LUISTEREN! voor ouderen met een visuele beperking (3).Voelen, ruiken, proeven en luisteren voor ouderen met een visuele beperking

CONTEXT

Feit is dat Nederland vergrijst en veel ouderen vereenzamen. Het gemis aan sociale contacten, creatieve prikkels en activiteiten heeft een negatief effect op hun welbevinden en levenslust. Een extra kwetsbare groep zijn ouderen met een visuele beperking. Stichting ZaaiGoed zet zich actief in om voor ouderen in het algemeen en ouderen met dementie in het bijzonder, al dan niet met visuele beperking, in samenspel met een keur van lokale organisaties, kunstenaars, vrijwilligers en opleidingen, middels natuur- en cultuurprojecten waardevolle contacten, belevingen en plezier te creëren. Tijdens onze projecten zien wij mensen opleven, genieten van het buiten zijn, de kunstzinnige activiteiten en van de ontmoetingen met mede-deelnemers en bezoekers.

allemaal genieten rondom de verhoogde bakken

FOCUS & AANPAK

Bij buurttuin Delfts Groen in Haarlem Noord is door Stichting Zaaigoed met en voor ouderen een maatwerk Zintuigentuin aangelegd. Het perceel heeft stichting ZaaiGoed voor onbepaalde tijd gehuurd. Het ontwerp en de specifieke beplanting van de Zintuigentuin is in nauwe samenwerking met ouderen, leerlingen van het Nova College (Leerwerkcentrum houtbewerking), Tuin Totaal en Nijssen Tuin uitgewerkt, en samen met professionals, leerlingen, buurtbewoners en gebruikers van de omliggende moestuinen aangelegd en beplant. Alles zo mens- en milieuvriendelijk mogelijk. De leerlingen van Nova College hebben tevens de kweekbakken gemaakt, geschikt voor ouderen met een rollator of rolstoel. In het vroege voorjaar van 2017 is de Zintuigentuin in gebruik genomen. Ieder jaar kent een thematische invulling van de tuinbezoeken en creatieve activiteiten, waaronder een Zintuigentuin Special. In het seizoen van 2017 komt het zien- ruiken-voelen- proeven, en alles wat dit aan herinneringen en verhalen oproept, smaakvol bij elkaar in het Special kunstproject Zintuigentuin TheeCeremonie. Daarnaast wordt samen met Carla van der Weide, toegespitst op slechtziende / blinde ouderen, invulling gegeven aan ‘Voelen, ruiken, proeven en luisteren’. Carla stelt voor en met stichting ZaaiGoed voor het hele jaar een creatief programma op maat samen voor de wekelijkse bezoeken van de deelnemende ouderen met visuele beperking aan de Zintuigentuin, met de  mogelijkheid om naar de nabij gelegen kantine van ‘Onze Gezellen’ te gaan voor lunch en, bij slecht weer, creatieve binnenactiviteiten.

Koninginnenblauw

PROJECT ZINTUIGENTUIN THEECEREMONIE (2)

De Haarlemse keramiste Liselore Halink is met een groep van max. 8 relatief vitale ouderen aan de slag gegaan. Met hen gaat zij een theeservies ontwerpen wat inspeelt op hun specifieke voorkeuren voor kleur, geur, smaak en gevoel. Dit wordt door Liselore in samenspel met de ouderen vertaald naar een theeservies waarin deze zintuiglijke waarnemingen tot uitdrukking komen. Plantaardig materiaal uit de zintuigentuin wordt verwerkt  in het glazuur. Hierdoor wordt de tuin letterlijk opgenomen in het servies. Met het unieke Zintuigentuin theeservies worden vervolgens, op de zintuigentuin, voor de buurt en passanten, maar natuurlijk ook voor en met de gebruikers van de tuin met een visuele beperking theeceremonies georganiseerd volgens de Chinese traditie van de Kong Fu Cha waarbij de verfijnde zintuiglijke beleving centraal staat. Het begint met het inschenken van de thee in kleine cilinders die de handen verwarmen en eerste geur vrijgeven. Deze eerste flush wordt vervolgens weggegooid. Vervolgens wordt de thee opnieuw ingeschonken en met elkaar gedronken. De klank van het inschenken en drinken, het gevoel van het servies (textuur materiaal en temperatuur-verschillen), de geursensaties en de omgevingsgeluiden prikkelen allemaal de zintuigen. Alle gebruikers en aanwezigen spelen hierin een actieve rol.

Lamsoor voelen in de Zintuigentuin, een project van Stichting Zaaigoed

VOELEN, RUIKEN, PROEVEN EN……..LUISTEREN! voor ouderen met een visuele beperking (3)

Naast de deelname aan voornoemde Zintuigentuin Special wordt voor ouderen met een visuele beperking in 2017 en de daarop volgende jaren op de Zintuigentuin het (deel-) project VOELEN, RUIKEN, PROEVEN EN……..LUISTEREN! georganiseerd. Voor deze specifieke doelgroep werkt een Zintuigentuin, rijk aan geur, textuur, smaak en geluid / stilte uitermate louterend. Alle zintuigen, behalve natuurlijk de visuele, worden op de tuin geprikkeld en gestreeld. Carla van der Weide maakt van het horen en luisteren een bijzondere beleving door sensitief te gaan luisteren naar de vogels, het wuiven van de grassen en de al dan niet verstorende achtergrondgeluiden en het met elkaar delen van de waarnemingen, herinneringen en verhalen die door de Zintuigentuin worden opgeroepen. De verhalen van de deelnemers worden opgetekend in een mooi klein boekje. Carla gaat met kleine groepjes slechtziende en blinde ouderen (maximaal 6 ouderen) de Zintuigentuin een jaar lang op  1 vaste dag per week bezoeken om het verschil van de seizoenen te doorvoelen. Pal naast de Zintuigentuin ligt sportvereniging ‘Onze Gezellen’ met een kleine kantine met keuken, waar Carla en de ouderen welkom zijn voor creatieve activiteiten, het vertellen en luisteren, en het maken en genieten van de lunch met kruiden van de Zintuigentuin.

Tristan en Riet zijn in de Zintuigentuin

ORGANISATIE & PARTNERS

De Zintuigentuin en het complete programma (1, 2 en 3) is een initiatief van stichting ZaaiGoed. Erika Meershoek, uitvoerend directeur van de stichting, is de primaire trekker en eindverantwoordelijke. Zij heeft ruime kennis van en ervaring met (het organiseren van) groen- en cultuurprojecten, zowel met ouderen als met jongeren, en een breed netwerk in de zorg, bij culturele organisaties en scholen. Ontmoeten, verbinden en enthousiasmeren (deelnemers-participatie) is haar kracht. De groen- en cultuurprojecten van stichting ZaaiGoed geven het leven van ouderen meer kleur, fleur en smaak. Ze laten heel verschillende ouderen opbloeien!

Om de inhoudelijke kwaliteiten, slagvaardigheid en continuïteit te waarborgen wordt nauw samen gewerkt met zorginstelling SHDH, de al genoemde Liselore Halink en Carla van der Weide (activiteitenbegeleider ouderen met visuele beperking), Platform Haarlem Groener, Marjolein Dompeling van Zorggroep ReinaIda, Jacco Regtop van Nova College Leerwerkcentrum houtbewerking, Raymond Landwehr Johann van Tuin Totaal, Ineke Nijssen van NIJSSENtuin, Dennis Moet van studio GIDZ (ecologie- en duurzaamheidsadvisering), Johan Limpershof van het wooncentrum voor 55-plussers op 100 meter afstand van de Zintuigentuin, Thera Smit van stichting Dropinn voor de stagiairs en een schare aan vrijwilligers met relevante ervaring of interesse. Met bijna al deze partijen en personen heeft stichting Zaaigoed al eerder prettig en goed mee samengewerkt.